Afscheidsspeech

Beste Amsterdammers, lieve mensen, Ten eerste natuurlijk felicitaties voor alle winnaars van de verkiezingen en alle gekozen raadsleden! Heel veel succes en geluk de komende vier jaar! En nu is de tijd gekomen om afscheid te nemen. Daarbij hoort terugblikken en vooruitkijken.

Vier jaar geleden heb ik me voorgenomen om zo veel mogelijk echte problemen van de echte Amsterdammers te proberen op te lossen:

• Samen met de woonboot bewoners van Dijksgracht of Amstel III (dat gebied bij de Bijlmer baaies) naar oplossingen zoeken hoe we gezamenlijk tot de mooiste oplossing voor die gebieden kunnen komen;
• Of met natuurliefhebbers de Waterleidingduinen behouden als uniek gebied dat alleen voor wandelaars bestemd is. Dus geen fietspad door onze Waterleidingduinen!
• Of samen met de grachtenbewoners oplossingen zoeken voor de stankoverlast van rondvaartboten die op bio-diesel varen. In 2012 wordt niet meer op bio-diesel gevaren!

En wat heb ik daarvan genoten! Overleggen, bezoeken, luisteren, praten, koffie drinken - heel veel koffie drinken - nadenken over mogelijkheden, voorstellen schrijven. Enig! Dat zal ik erg missen!

Maar niet alles ging van een leien dakje. Meebepalen hoe het gemeentelijke ICT beleid eruit zal zien, zal ik met pijn en moeite moeten loslaten. Na vier jaar duwen en trekken, en vele moties later - bijna altijd unaniem aangenomen - om de gemeente Amsterdam zoveel mogelijk op Open Source en Open standaarden Software te krijgen, lijkt alsof alle moeite voor niets is geweest. Er ligt een conceptvoorstel dat Microsoft en alle andere gesloten software en applicaties weer terug wil halen in de stadhuis.

Daarom deze, laatste pleidooi voor een toekomst bestendig, transparant en open ICT beleid en tegen dit conceptvoorstel: Ik klik, dus ik besta!

Een groot deel van de dag zijn we bezig om controle te houden. Privé en zakelijk. Een van de belangrijkste taken van deze raad is haar controlerende taak. We formuleren doelstellingen, maken plannen en begrotingen, stippelen wegen uit om ze te bereiken, benoemen risico's. Alleen om controle te hebben. En te houden. Controle op informatievoorziening, controle op uitvoering, controle op uitgaven.

Overheid heeft bijna al haar diensten geautomatiseerd. Belastingaangifte kan je nog maar alleen digitaal doen. Of aanvraag voor een parkeervergunning. Of een uitkering.

Maar heeft u zich eigenlijk ooit afgevraagd hoe al deze computerprogramma's werken? Neem Microsoft Word als voorbeeld, want iedereen werkt ermee. Heeft u zich afgevraagd wat er onderwater gebeurt als u uw stuk aan het tikken bent? Vast niet.

Bijhouden en opslaan wat we per minuut, per seconde, per tik en klik doen is standaard feature van vele programma's. Dus ook van Word. Maar wat gebeurt er 'onderwater' met deze informatie? Wordt dat alleen opgeslagen of gebeurt er meer? Wordt dat ook bijvoorbeeld doorgestuurd? Samen met wekelijkse updates? En hoe controleren we dat?

Daar gaat het om! Controle! Het gaat dus niet om of ik paranoïde ben en of Microsoft deze gegevens werkelijk aan het doorsturen is, maar of wij het kunnen controleren. Bij de keuze voor gesloten software zoals deze, kan niemand controleren wat er gebeurt als je aan een document werkt. Nou ja, niemand. Niemand behalve Microsoft, dan. Wij – de Nederlandse overheid – in ieder geval niet.

De vraag die hieruit vloeit is: beheren we zelf onze eigen informatie en eigen applicaties of geven we het uit de handen aan een of ander Amerikaans (of Russisch of Indiaas) bedrijf? Weten we met zekerheid wat er gebeurt als je op een knop klikt, of doen we het in blind vertrouwen. Willen we eigenaar zijn van onze eigen informatie en applicaties of maakt een of ander internationale monopolist de dienst uit?

En de volgende vraag is: wat vinden we daarvan? Wat vinden we ervan dat we niet kunnen weten wat er 'onderwater' gebeurt?

- Als 16.000 ambtenaren van gemeente Amsterdam dat niet weten?

- Als 750.000 inwoners van Amsterdam dat niet weten?

- Als al die informatie niet in onze eigen handen, maar in handen van een of ander bedrijf is. Bijna letterlijk op straat?!

Schrikt u? Dat is goed!

Nu het alternatief:

Stel je nou eens voor:

- Een gemeente die wel weet wat er gebeurt als een ambtenaar tikt;

- Een gemeente die van haar burgers niet vraagt om dure Office -software aan te schaffen om met hem of haar te kunnen communiceren;

- Een gemeente die garantie kan geven dat onze persoonlijke informatie bij haar in de goede handen is;

- Een gemeente die werkt alleen met de applicaties waar broncode voor iedereen toegankelijk en zichtbaar is. En dus controleerbaar. En transparant. En open.

Mijn termijn zit erop. Het is straks aan de nieuwe raad en nieuw college en oude ambtenaren om een definitieve keuze te maken en die keuze vol te houden. Door dik en dun.

Er zal kritiek komen:

• Kritiek dat het implementatie van Open Source heel veel geld kost

• Kritiek dat het heel veel tijd kost

• Kritiek dat Open Source Software nog niet helemaal doorontwikkeld en betrouwbaar is

Maar ik zeg:

- Weg met de geslotenheid;

- Weg met dogmatiek;

- En weg met de monopolisten!

En kies:

Kies voor controle;

Kies voor uitwisseling;

Kies voor transparantie;

Kies voor onafhankelijkheid;

Kies voor voortzetten van Open.Amsterdam!

Als we durf hebben, als we doorzetten en doorpakken en als we volhouden, zullen we controle ook op het gemeentelijk ICT beleid terug krijgen. Daar heb ik alle vertrouwen in!

Voorzitter, dames en heren, nog een paar slot-worden.

De politiek is mooiste en hardste vak die ik tot nu toe heb mogen uitoefenen. Mooiste, omdat je echt het verschil kunt maken. Je kunt echt wereld verbeteren en aangenamer maken, om te beginnen in je eigen stad. Maar de politiek is ook een hard vak. Je kunt net zo veel idealen en goede ideeën hebben, maar om ze te verwezenlijken, heb je steun nodig.

Daarom wil ik een paar mensen voor dat steun bedanken. Jesse Bos en Hetti Willemse van mijn eigen fractie en de Brabantse dames: Jeanine van Pinxteren en Marieke van Doorninck van GroenLinks. Met hen had ik vaak aan half woord overleg genoeg.

En natuurlijk dank aan al mijn andere collega’s van de commissie ROW: Hans Bakker van SP, Lex van Drooge van CDA, Paulien Buurma-Heitsma en Yuen Ng van VVD en Ivar Manuel van D66. Hetzelfde gaat ook voor de wethouder Maarten van Poelgeest en zijn linker en rechterhand Sebastiaan Jacobs. Bedankt allemaal voor de goede samenwerking en prettige sfeer.

Bijzondere dank gaat aan de ambtenaren van Open.Amsterdam: Manou Chen, Stephan Wildeboer en Thijs Polfliet die mijn ICT moties zo kundig en met liefde hebben behandeld.

Lieve burgemeester, Beste Job, voor jou laatste dank-woord. Dank voor alle steun en aandacht voor de mensenrechten en schendingen ervan. Bedankt ook namens alle mensen die je als echte burgervader in afgelopen vier jaar hebt geholpen toen ze door inhumaan vreemdelingenbeleid op straat werden gezet.

Een half uurtje geleden kreeg ik een telefoontje van een vrouw wiens minderjarige kinderen al een jaar verblijfsvergunning hebben gekregen en zij maar steeds afwijzingen. IND heeft haar een keer zelfs uitgezet naar Duitsland, maar zij is natuurlijk teruggekomen voor de kinderen. Zijn heeft vandaag een verblijfsvergunning gekregen! En daar doe je het voor, he?!

Dank u wel en tot ziens!